مرتضى مطهرى

88

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

قيامت ، زير و رو كنندهء عالم « خافِضَةٌ رافِعَةٌ » پايين‌برنده است و بالابرنده ، پست كننده است و بلندكننده . يك مصداق واضح از پست‌كردن و بلندكردن اين است كه خيلى از بلندهاى در دنيا ، آنهايى كه در دنيا در مقامات رفيع قرار گرفته‌اند آنجا پستند و خيلى افرادى كه در دنيا پست و حقير و كوچك شمرده مىشوند آنجا بالا هستند . در آنجا بالاهاى دنيا پست خواهند شد و پستهاى دنيا بالا خواهند شد . نه مقصود اين است كه هر بالايى پست مىشود و هر پستى بالا ؛ بالاهايى از بالا به پايين خواهند آمد و پايينهايى از پايين به بالا خواهند رفت . البته بدون شك اين يك مصداقش است ، ولى همانطور كه بسيارى يا همهء مفسرين گفته‌اند مقصود اين است كه تمام شؤون دنيا در آنجا زير و رو مىشود يعنى اصلًا عالَم زير و رو مىشود ، باطنهايى ظاهر مىشود و ظاهرهايى باطن . البته آن تعبير اميرالمؤمنين در مقامِ امتحانهاست ولى در آنجا هم صادق است : مثل ديگى كه وقتى به جوش مىآيد آن چيزهايى كه در زير است مىآيد رو و آنهايى كه در رو هست مىرود زير : « لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَةً وَ لَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَةً وَ لَتُساطُنَّ سَوْطَ الْقِدْرِ حَتَّى يَعودَ اسْفَلُكُمْ اعْلاكُمْ وَ اعْلاكُمْ اسْفَلَكُمْ » « 1 » . مىفرمايد در آينده امتحاناتى پيش خواهد آمد ، مورد ابتلا قرار خواهيد گرفت چگونه ، و غربال خواهيد شد چگونه . مثل غربالى كه به دست يك - در خراسان مىگويند - « رهواردار » است كه وقتى تكان مىدهد اين دانه‌ها پايين و بالا مىروند ، ريزها در مىروند و درشتها باقى مىمانند ، همين‌طور تكانهاى سختى بر شما مسلمين وارد خواهد شد و مانند غربال عده‌اى خارج خواهيد شد ؛ و آنچنان كه ديگ [ حاوى آب و مواد ديگر ] وقتى كه زيرش آتش و حرارتى نباشد يك حالت آرامشى دارد ، جسمهايى كه سنگين‌تر هستند و وزن مخصوصشان از آب بيشتر است پايين مىروند ، آنهايى كه سبكترند رو باقى مىمانند ، آنهايى هم كه پايين مىروند سنگين‌ترها زودتر مىروند و سبكترها ديرتر ، همين قدر كه حرارت آمد و آن را به جوش آورد ، مىبينيد مثلًا آن نخود يا لوبيايى كه در آن ته خوابيده بود چگونه قُل مىزند مىآيد بالا ؛ وضع جامعهء مردم هم در حرارت امتحانات اين جور مىشود ، زيرها بالا مىآيند ، بالاها زير مىروند ، خلاصه انقلاب به تمام معنا . كلمهء « انقلاب » هم - كه امروز معمول شده و انقلابات اجتماعى را « انقلاب » مىگويند - يعنى زير و رو شدن . اين « خافِضَةٌ رافِعَةٌ » را مفسرين هم تعبير به « تقليب » كرده‌اند ، يعنى تمام عالم

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه فيض الاسلام ، خطبهء 16 .